NHÌN LẠI 3 NĂM HOẠT ĐỘNG

Kỷ niệm 03 năm ngày thành lập BQLDTVH Óc Eo

(20/5/2013 – 20/5/2016)

 

BAN QUẢN LÝ DI TÍCH VĂN HÓA ÓC EO TỈNH AN GIANG

“NHÌN LẠI 3 NĂM HOẠT ĐỘNG” 

Khu di tích Óc Eo – Ba Thê thuộc tỉnh An Giang được Malleret phát hiện, khai quật trong những năm 1942- 1944. Đến những năm 1980 – 2002 các nhà khảo cổ học VN, Pháp, Nhật… tiếp tục  khai quật bổ sung để làm sáng tỏ giá trị to lớn của nền văn hóa Óc Eo đã được định danh trước đó. Những kết quả nghiên cứu khảo cổ học đã cho thấy văn hóa Óc Eo gắn liền với sự tồn tại của vương quốc Phù Nam – một vương quốc hùng mạnh ở khu vực Đông Nam Á vào đầu công nguyên, tồn tại đến thế kỷ thứ VII trước khi bị Chân Lạp tiêu diệt. Di chỉ văn hóa Óc Eo ngày nay còn hiện diện không chỉ ở Việt Nam mà còn trải rộng sang Campuchia, Thái Lan, Myanma…

Với những giá trị lịch sử, văn hóa tiểu biểu là một trong 3 nền văn hóa cổ đại trên lãnh thổ Việt Nam (cùng với Văn hóa Đông Sơn ở miền Bắc, Văn hóa Sa Huỳnh ở miền Trung), di tích văn hóa Óc Eo – Ba Thê đã được Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) công nhận là  di tích cấp  quốc gia, với ba cụm di tích: Kiến trúc nghệ thuật Hai Bia đá và tượng Phật bốn tay ở chùa Linh Sơn được xếp hạng năm 1988; di tích khảo cổ Nam Linh Sơn tự và Gò Cây Thị được xếp hạng năm 2002. Đến ngày 27 tháng 09 năm 2012, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã ký Quyết định số 1419/QĐ-TTg công nhận Khu di tích Óc Eo Ba Thê – Thoại Sơn – An Giang là “Di tích quốc gia đặc biệt”.

Để việc bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị di sản văn hóa Óc Eo đạt hiệu quả tương xứng với danh hiệu mới, được sự thống nhất của Ban Thường vụ Tỉnh ủy, UBND tỉnh An Giang đã ký Quyết định số 948/QĐ-UBND ngày 20 tháng 5 năm 2013 về việc thành lập Ban quản lý Di tích Văn hóa Óc Eo (tạm thời) tỉnh An Giang (BQLDTVH Óc Eo), và ngày 25/8/2015 UBND tỉnh ký Quyết định số 1710/QĐ-UBND về đổi tên BQLDTVH Óc Eo (tạm thời) tỉnh An Giang thành BQL Di tích Văn hóa Óc Eo tỉnh An Giang, đồng thời ký Quyết định số 34/QĐ-UBND ngày 20/10/2015 về việc Ban hành qui định chức năng quyền hạn, cơ cấu tổ chức của BQL. Qua đó xác định nhiệm vụ cơ bản của BQLDTVH Óc Eo là:

-Tham mưu UBND tỉnh về quy hoạch tổng thể, phân khu chức năng; tiến hành các bước lập hồ sơ di sản thế giới…

-Phối hợp các ngành , các cấp quản lý các dự án phát triển kinh tế-xã hội trên địa bàn; nghiên cứu khoa học, khai quật khảo cổ, bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa Óc Eo…

-Tổ chức phục vụ khách tham quan, nghiên cứu; tiếp nhận, trao đổi hiện vật; bảo vệ di tích khai thác dịch vụ có thu theo quy định… 

Từ khi được thành lập cho tới nay (20/5/2013 – 20/5/2016), trụ sở chính của BQL di tích đặt tại thị trấn Óc Eo. Bộ máy tổ chức đã dần được kiện toàn với  20/37 nhân sự (theo Đề án vị trí việc làm được duyệt), gồm Ban GĐ 02, Chuyên viên cao cấp 01 và 04 phòng trực thuộc: Tổ chức-Hành chính-Tổng hợp, Nghiệp vụ, Thông tin tư liệu và Trưng bày, Tổ chức sự kiện và dịch vụ. Trình độ chuyên môn gồm: 01 Tiến sĩ, 02 Thạc sĩ còn lại đa số là cử nhân chuyên ngành văn hóa, khảo cổ…

Thông qua hoạt động cụ thể trong 3 năm qua, BQLDTVH Óc Eo đã góp phần thay đổi bộ mặt của khu di tích cũng như những chuyển biến trong nhận thức của người dân Ba Thê về việc bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa Óc Eo – một tài sản quý giá của dân tộc và nhân loại.

Công tác tuyên truyền quảng bá được chú trọng thực hiện trên nhiều mặt: dựng Panô tuyên truyền về Luật di sản, khoanh vùng bảo vệ di tích; phối hợp với Phòng Tư pháp Thoại Sơn tổ chức tuyên truyền Luật Di sản văn hóa cho nhân dân và học sinh trên địa bàn Óc Eo, trên Đài Truyền thanh huyện Thoại Sơn; trưng bày và quảng bá hiện vật Óc Eo ở các trường PTTH ở huyện Thoại Sơn, Tri Tôn, phát hành sách, tờ gấp về văn hóa Óc Eo, Luật di sản văn hóa… Phối hợp các cơ quan báo, đài PTTH của An Giang, các tỉnh, thành phố bạn và Trung ương viết tin, bài, phóng sự, Video clip về di tích văn hóa Óc Eo, đặc biệt trong dịp tổ chức Lễ công bố  Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Óc Eo-Ba Thê vào ngày19/6/2017; Kỷ niệm 10 năm ngày Di sản Việt Nam 23/11/2005 – 23/11/2015…. 

Về cơ sở vật chất: đã chỉnh trang khu di tích Gò Cây Thị với nhiều hạng mục mới như cổng vào di tích, hệ thống điện chiếu sáng, cấp thoát nước; nhà vệ sinh, bảo vệ; xây cầu đi bộ qua gò Óc Eo, nhà trưng bày tạm thời… Hiện nay, đang xây cầu bê tông, mở rộng đường cho xe trên 10 tấn vào đến tận Gò Cây Thị tham quan thuận lợi. Thay đổi lớn nhất về bộ mặt của Khu di tích là đã xây xong Nhà trưng bày Văn hóa Óc Eo to đẹp với diện tích hơn 600m2 đã đưa vào sử dụng  cùng với khu Văn phòng BQL với các trang thiết bị đảm bảo đủ nhu cầu làm việc thiết yếu cho BGĐ và các Phòng… Giai đoạn kế tiếp sẽ hoàn chỉnh nội thất Nhà trưng bày, bổ sung thêm hiện vật để nơi đây trở thành nhà trưng bày chuyên đề văn hóa Óc Eo lớn nhất đồng bằng sông Cửu Long.

Công tác bảo vệ và phát huy giá trị di tích được thực hiện thường xuyên như: kiểm tra và xử lý chống xuống cấp các kiến trúc gạch, đá ở các điểm di tích; tổ chức khảo sát, đào thám sát, thăm dò lại các điểm di tích đã được Nhà khảo cổ Malleret ghi chép; phát động nhân dân hiến tặng hiện vật Óc Eo với hơn một ngàn hiện vật gốm, đá, thủy tinh… các loại. Nổi bật trong thời gian này là BQL phối hợp Trường Đại học KHXH và nhân văn TP. Hồ Chí Minh tổ chức Hội thảo khoa học  về “ Giá trị Di sản văn hóa Óc Eo trong tiến trình phát triển kinh tế văn hóa xã hội”, thu hút nhiều nhà nghiên cứu tham dự với 46 bài tham luận…

Để đạt được những kết quả trên, trước hết là sự quan tâm của Tỉnh ủy, UBND tỉnh cũng các ngành hữu quan trong tỉnh đối với Khu di tích được thể hiện bằng những việc làm cụ thể, thiết thực khiến cảnh quan Khu di tích ngày càng khang trang, tươi đẹp. Bên cạnh, BQL di tích đã cố gắng vượt qua khó khăn, thiếu thốn trong một thời gian dài, phấn đấu hoàn thành chức trách được giao, quảng bá giá trị Khu di tích văn hóa Óc Eo-Ba Thê đến du khách trong nước và quốc tế ngày càng sâu rộng. Trong ba năm qua đã có hơn 3.000 lượt khách trong và ngoài nước đến Óc Eo tham quan, nghiên cứu, đặc biệt là có nhiều đoàn khách là các nhà khoa học, giảng dạy ở các trường đại học Hàn Quốc, Thái Lan, Nhật Bản, Ý, Đức…

Để làm tốt nhiệm vụ, BQLDTVH Óc Eo cũng đã cử nhiều lượt chuyên viên, cán bộ của Ban đi tham quan, học tập, nghiên cứu các di tích, bảo tàng và mô hình quản lý di tích ở Quảng Nam, Bình Định, Lâm Đồng Tây Ninh, Long An, Tiền Giang, Đồng Tháp, Trà Vinh, Cần Thơ, Bạc Liêu, Kiên Giang, TP Hồ Chí Minh… Được sự chấp thuận của UBND tỉnh, BQLDTVH Óc Eo cũng tổ chức đoàn tham quan, nghiên cứu Di tích  Angkor Wat, Angkor Borei, Bảo tàng Angkor, Bảo tàng quốc gia Campuchia… Song song đó, BQLDTVH Óc Eo đã tiến hành công tác sưu tầm các loại tài liệu, báo cáo khoa học liên quan đến khu di tích Óc Eo-Ba Thê, đặc biệt là đã thu thập hơn 2.500 trang tài liệu và 600 hình ảnh trong các đợt khai quật của Trường Viễn đông bác cổ Pháp (EFEO) trong năm 1944 và các năm 1997-2002, trong chuyến làm việc với EFEO tại Paris tháng 12/2014…

Đó chỉ mới là những kết quả bước đầu mang lại cho Khu di tích văn hóa Óc Eo-Ba Thê. Về lâu dài để xứng tầm với tên gọi là “Di tích Quốc gia đặc biệt” và hướng đến di sản văn hóa thế giới, còn rất nhiều việc phải thực hiện trong sự phối hợp từ trung ương đến địa phương, trước mắt phải hoàn chỉnh kế hoạch trung hạn 2016-2020. Qua đó tiến hành công tác quy hoạch và xây dựng phân khu chức năng cho toàn thị trấn: công viên khảo cổ, văn hóa; khu thương mại, dịch vụ, du lịch; khu nghỉ dưỡng .v.v.; phát triển kết cấu hạ tầng giao thông liên huyện, nội tuyến di tích; khai quật bổ sung các di tích; xây dựng, cải tạo cảnh quan, môi trường, phục dựng các di tích; kêu gọi đầu tư cơ sở vật chất du lịch, văn hóa toàn vùng…

Đối với BQLDTVH Óc Eo cần phải tiếp tục kiện toàn bộ máy tổ chức, chuyển dần lên đơn vị sự nghiệp có thu; trang bị những dụng cụ chuyên dùng phục vụ cho công tác thăm dò, khai quật, trùng tu, bảo vệ hiện vật; đẩy mạnh công tác tuyên truyền, quảng bá di tích văn hóa Óc Eo; tham mưu cho UBND tỉnh ban hành các chủ trương, giải pháp nhằm đẩy mạnh  hơn nữa công tác khai quật, bảo tồn và phát huy giá trị di sản xứng tầm quốc gia và quốc tế.

Với những kết quả đạt được và những định hướng trên, cùng với sự quan tâm của các ngành, các cấp và sự nỗ lực của tập thể đơn vị, thiết nghĩ Khu Di tích quốc gia đặc biệt Óc Eo - Ba Thê trong thời gian tới sẽ thu hút được nhiều khách tham quan, nhất là khách quốc tế, từng bước tạo nên những yếu tố thuận tiện cho quá trình xây dựng hồ sơ di sản văn hóa thế giới sớm hoàn thành./.

 

  Quang Láng – Trọng Hậu